Bitkisel tabaklama nedir? Krom tabaklamadan farkı

Deri ürün açıklamalarında sık geçen bir ifade var: bitkisel tabaklı. Kulağa “doğal” çağrışımlı bir pazarlama sözü gibi geliyor, ama aslında somut bir üretim yöntemini tarif ediyor — ve elinizdeki ürünün on yıl sonra nasıl görüneceğini doğrudan belirliyor.

Tabaklama ne demek?

Ham deri, işlenmeden bırakılırsa kurur, sertleşir ve bozulur. Tabaklama, deriyi kalıcı olarak dayanıklı hâle getiren kimyasal işlemin adı. Kullanılan maddeye göre iki ana yol var.

Bitkisel tabaklama

Ağaç kabuğu, meşe palamudu, kestane, mimoza ve quebracho gibi bitkisel kaynaklardan elde edilen tanenler kullanılır. Deri, giderek yoğunlaşan tanen havuzlarında bekletilir.

• Süre: haftalar, geleneksel yöntemde aylar
• Sonuç: daha sert ve dolgun bir deri; şekil alır ve aldığı şekli tutar
• Renk: doğal ten–taba tonları; zamanla koyulaşır
• İşleme: kazıma, kabartma ve damgalamaya elverişli

Krom tabaklama

19. yüzyılın ikinci yarısında sanayileşen yöntem; krom (III) tuzları kullanılır.

• Süre: genellikle bir gün içinde
• Sonuç: daha yumuşak, esnek, suya karşı daha dirençli deri
• Renk: hemen her renge boyanabilir, renk sabit kalır
• İşleme: kazımaya elverişli değildir; desen tutmaz

Hangisi “daha iyi”?

Dürüst cevap: ürüne göre değişir. Krom tabaklı deri kötü bir malzeme değil; bir spor ayakkabı, bir araba koltuğu ya da yumuşak düşmesi gereken bir ceket için genellikle doğru seçim.

Ama bir defter kapağına desen kazınacaksa seçenek yok:

Kazınan desenin kalıcı olması için derinin şekli tutması gerekir. Bunu bitkisel tabaklı deri yapar.

Bitkisel tabaklanmış deri nemlendirildiğinde yumuşar ve şekil alır; kuruduğunda o şekli korur. Zanaatta buna kabartma denir. Krom tabaklı deride aynı işlem yapılırsa desen birkaç ay içinde düzleşir.

Fiyata etkisi

Aradaki fiyat farkının iki sebebi var ve ikisi de süreyle ilgili:

1. Üretim süresi. Bir gün ile birkaç ay arasındaki fark, aynı tesisin aynı sürede kaç kat daha fazla deri işleyebileceğini belirler.
2. Fire. Bitkisel tabaklı deri doğal yüzey izlerini gizlemez. Böcek izi, çizik ve damar farkları görünür kalır; desen kazınacak parçalar bu yüzden daha dikkatli seçilir ve daha çok fire verilir.

Yani fark “el yapımı olduğu için pahalı” değil. Malzemenin kendisi farklı bir süreçten geçiyor.

Nasıl anlaşılır?

Kesin bir ev yöntemi yok, ama birkaç işaret var:

• Koku. Bitkisel tabaklı deri odunsu, çaya yakın bir koku taşır. Krom tabaklıda bu koku yoktur.
• Kesit. Kenardan bakıldığında bitkisel tabaklı derinin içi ten rengine yakındır; krom tabaklıda kesit çoğunlukla mavimsi-gri görünür.
• Yüzey. Bitkisel tabaklı deride gözenekler ve doğal izler görünür kalır.
• Zaman. En kesin işaret: bitkisel tabaklı deri kullandıkça koyulaşır. Krom tabaklı deri ilk günkü rengini korur.

Koleksiyondaki defterlerin tamamı bitkisel tabaklı deriden yapılıyor — buradan bakabilirsiniz. Derinin zamanla nasıl değiştiğini patina yazısında anlattık.